در این مطلب سعي مي شود روشي مناسب و استاندارد براي حفظ قرآن كريم معرفي شود. اين روش كه يكي از مهمترين و معتبرترين روشهاي حفظ مي باشد به روش پنج گانه حفظ معروف است. شما با خواندن اين مقاله مي توانيد گام گام با مراحل حفظ قران كريم آشنا شده و به حفظ قرآن كريم بپردازيد.

مقدمه:

به عملیات ذخیره سازی اطلاعات در ذهن به منظور یادآوری دوباره حفظ می گویند. این اطلاعات می تواند صوتی، تصویری ، حسی و یا تركيبي از این ها باشد . این عملیات فرآیندی دارد که ذهن باید آن را طی کند. این فرآیند در افراد مختلف گوناگون است یعنی هر فرد بنا به حافظه ی غالب خود (همان طور که انواع حافظه در مقاله ی” نقش حافظه ی شنوایی در حفظ” تعریف شد) این فرآیند را متکی بر روی آن حافظه انجام می دهد . حفظ قرآن نیز از این قاعده مستثنا نیست و به عنوان یک داده ی صوتی تصویری باید فرآیند حفظ را طی کند.

در این مقاله سعي مي شود روش حفظ مبتنی بر به کارگیری انواع حافظه و استفاده حداکثری از آن ها ارایه شود که به روش پنج گانه حفظ معروف است. این مراحل عبارت است از:

 

1- گوش دادن به صوت ترتیل

 

2- روخوانی و روان خوانی آیات

 

3- ترجمه و درک معنا

 

4- جمله بندی و تکرارهرآیه

 

5- تکرار آیه حفظ شده با 3 تا 5 آیه قبل

 

در ادامه هر مرحله را جدا گانه توضیح می دهیم.

 

در اینجا می خواهیم یادآوری کنیم که برای حفظ قرآن کریم در ابتدا باید از شر شیطان به خداوند رحمان پناه ببریم و ذهن خود را از تمام مسایل روز مره خالی کنیم و هدف خود از حفظ که رضای خدا و درک برنامه ی زندگی و سعادت ما انسان ها که خداوند فرستاده است را در ذهن بیاوریم و همچنین عظمت این کلام را در نظر بگیریم.

 

ترجیحا وضو گرفته و چند صلوات بفرستیم ، با این کار ذهن خود را آماده ی حفظ میکنیم زیرا اذکار و اسامی خداوند مانترا هستند . به طور کل، مانترا کلمه یا گروهی از کلمات است که حامل ارتعاشات صوتی معین است که قصد وعمل اصلی آن تغزیه ی روحی است . برخی از صداها و نوسانات خاصیتی دارند که باعث تلطیف روح می شوند و الگوهای انرژی بدن را فعال می کنند که اسمای الهی از آن دسته کلماتند، پس بهتر است قبل از کار و فعالیت ذهنی از این کلمات استفاده کنیم.

 

مراحل پنچ گانه حفظ قرآن:

 

1- گوش دادن به صوت ترتیل

 

میدانیم که زبان عربی بسیار دقیق است به طوری که اگر یك حرف یا یک اعراب یا حتی یک تجوید رعایت نشود ممکن است معنی دگرگون شود. به طور مثال کلمه ی صمد در” الله الصمد” به معنای بی نیاز است که اگر مانند سمد تلفظ شود به معنای روغن است. پس این که ما چگونه حروف و کلمات را بخوانیم در معنی ومفهوم تاثیر مستقیم دارد .

 

از طرف دیگر خداوند در قرآن مارا به زیبا خوانی قرآن تشویق می کند یعنی باید قرآن را با صوت و لحنی شایسته و دلنشین تلاوت کنیم که این امر نیز نیاز به آموزش دیدن دارد .از این رو نیاز به راهنمایی راجع به چه طور خواندن کلمات، محل های وقف و ابتدا و تلفظ حروف دارد، خوب پس ما دو کار را می توانیم انجام دهیم یا باید برای هر اشکال در خواندن کلمات به شخص مسلط به قرآن رجوع کنیم که این کار هم سخت و زمان بر است و هم برای همه ی افراد مقدور نیست ویا باید از صدای ضبط شده ی یکی از اساتید قرائت استفاده کنيم که با توجه به شرایط حال حاظر از لحاظ تکنولوژیک و سهل الوصول بودن انواع نوار ها و لوح های فشرده و تنوع قاریان این کار نسبت به کار قبل خیلی آسان تر است.

 

همان طور که در بالا دیدیم استفاده از نمونه ی ترتیلی برای حفظ بسیار ضروری است حال باید ببینیم چگونه باید از نوار استفاده کنیم :

 

ابتدا نوار را از آیه ای که قصد حفظ آن را داریم گوش می دهیم (در اینجا منظور از نوار هر چیزی است که صوت قرآن از آن پخش می شود) و تا اولین جایی که نوار وقف میکند دوباره نوار را از اول می گذاریم( لزوما نوار باید چند بار تکرار باشد) این که چند بار آن قسمت را تکرار کنیم بسته به میزان قدرت حافظه ی شنوایی شما دارد ولی به طور متوسط شش بار باید نوار را گوش دهید و کسانی که حافظه ی شنیداری ضعیف تری دارند باید تا نه بار گوش دهند . اگر شما مثلا شش بار گوش می دهیم سه بار اول را باید فقط گوش دهید ، دو بار دوم را زمزمه می کنید و بار آخر را بلند با نوار می خوانید . کسانی که بیش تر از شش بار گوش می دهند باید به همین نسبت عمل کنند.

 

2- روخوانی و روان خوانی آیات

 

انجام صحیح این مرحله وابسته به کامل شدن مرحله ی قبل است . یعنی بعد این که شما نوار را به خوبی گوش دادید شروع به روخوانی و رفع اشکال در تلفظ کلمات می کنید . ممکن است در ابتدا این مرحله با کندی پیش برود اما بعد از حفظ چند صفحه شما به رسم الخط قرآن عادت کرده و دیگر مشکل روخوانی نخواهید داشت.

 

3- ترجمه و درک معنا

 

این مرحله در حفظ بسیار مهم و کاربردی است و برای گروه سنی جوان به بالا بیشترین کاربرد را دارد . فایده ی حفظ با معنی این است که هم در هنگام حفظ می توانید راحت تر و زود تر حفظ شوید و هم در هنگام یادآوری مرور راحت تر آیه را با توجه به معنی آن به خاطر می آورید.

 

در این مرحله توجه به چند نکته ضروری است:

 

سعی کنید ابتدا از ترجمه ی معنا محور (تحت الفظی) استفاده کنید سپس برای درک مفهوم از ترجمه ی مفهوم محور استفاده کنید.

 

در حالی که ترجمه را می خوانید توجه داشته باشید که هر کلمه چه معنایی را می دهد.

 

حتما پس از کامل کردن روخوانی به سراغ معنی آن بروید و خواندن معنی را به زمانی دیگر موکول نکنید.

 

پس از اتمام آیه نیز دوباره معنی کل آیه را بخوانید.

 

در آ خر سعی کنید ارتباط هر آیه با آیه قبل و بعدش را پیدا کنید.

 

با انجام مراحل بالا شما بعد از حفظ یک یا چند جز می توانید 80 تا 90 درصد آیات را خودتان ترجمه کنید (به استثنای جزء سی ام چون لغات این جزء بیشتر وترجمه ی آن کمی دشوار تر است).

 

4- جمله بندی و تکرار هر آیه:

 

پس از انجام سه مرحله بالا نوبت به تکرار آیه در ذهن و حفظ آن می رسد . در این مرحله شما باید باتوجه به صوتی که گوش داده اید و معنایی که از آن جمله فهمیدید به حفظ آن جمله (یعنی تا آنجایی که نوار وقف می کند) بپردازید. اگر شما مراحل قبلی را به درستی انجام داده باشید این مرحله به آسانی انجام می شود.

 

5- تکرار آیه حفظ شده با 3 تا 5 آیه قبل

این مرحله به منظور ماندگاری بیشتر حفظ و تثبیت آن می باشد. در این مرحله شما باید بعد از حفظ یک آیه چند آیه قبل از آن را مرور کنید یعنی در برای خود آن را از حفظ بخوانید و اگر قسمتی از آن را فراموش کرده اید دوباره یاداوری کنید . این که تا چند آیه قبل را مرور کنید بستگی به طول آیات دارد به طوری که اگر آیات قبلی کوتاه باشند تا 5 آیه و اگر طولانی بودند تا 3 آیه قبل را مرور می کنید.

در آخر باید گفت که روش پنج گانه یکی از اصولی ترین روش های حفظ می باشد که مورد استفاده ی بیشتر حافظان قرآن قرار گرفته است واگر این پنج مرحله به درستی و با حوصله صورت گیرند شما به حفظی سالم و پایدار دست خواهید یافت.

منبع: یزد فردا

 

«گناه» عملی است كه با اراده و رضایت الهی در تضاد بوده، با ایجاد نوعی “تاریكی” معنوی در نفس انسان، آدمى را از خدای متعال كه “نور” آسمان ها و زمین است، دور مى‏سازد و به عبارت دیگر، موجب بازماندن وى از كمال و قرب به خدا مى‏گردد.

تعیین این كه چه چیزی گناه است و چه چیزی ثواب از طریق كتاب و سنت مقدور است، زیرا در بسیاری از موارد، گناه بودن عملی قابل تشخیص عقلانی نیست و خدای متعال است كه این موارد را به اقتضای علم و حكمت مطلق خود، از طریق وحی و دین، برای بشر بیان نموده است.

اقسام گناه:

عالمان اسلامی گناهان را بر دو گونه تقسیم نموده اند: گناهان كبیره (بزرگ) و گناهان صغیره (كوچک).

این تقسیم بندى از قرآن و روایات سرچشمه گرفته است؛ در قرآن چنین مى خوانیم: اگر از گناهان كبیره اى كه از آن نهى شده اید، اجتناب كنید، گناهان كوچک شما را مى پوشانیم و شما را در جایگاه خوبى وارد مى سازیم. (نساء، 31)

و در جاى دیگر آمده است: و كتاب (نامه اعمال) در آنجا گذارده شود، گنهكاران را مى بینى كه از آنچه در آن است، ترسان و هراسناكند، و مى گویند: اى واى بر ما، این چه كتابى است كه هیچ عمل كوچک و بزرگى نیست، مگر اینكه آن را شماره كرده است؟ (كهف، 49)

و درباره ى بهشتیان مى خوانیم: مواهب آخرت، جاودانه است براى آنان كه از گناهان بزرگ و كارهاى زشت پرهیز مى كنند. (شوری، 38)

از این آیات به روشنى استفاده مى شود، كه گناهان، دو گونه اند: كبیره و صغیره و همچنین استفاده مى شود بعضى از گناهان، بدون توبه حقیقى بخشودنى نیست، ولى بعضى از آنها بخشودنى است.

امام على علیه السلام در گفتارى فرمود: گناهان بر سه گونه اند: گناه بخشودنى و گناه نابخشودنى و گناهى كه براى صاحبش، هم امید بخشش داریم و هم ترس از كیفر.

سپس فرمود: اما گناهى كه بخشیده است، گناه بنده اى است كه خداوند او را در دنیا كیفر مى كند و در آخرت كیفر ندارد. در این صورت خداوند حكیم تر و بزرگوارتر از آن است كه بنده اش را دو بار كیفر كند.

اما گناهى كه نابخشودنى است، حق الناس است یعنى ظلم بندگان نسبت به همدیگر كه بدون رضایت مظلوم بخشیده نمى شود.

و اما نوع سوم، گناهى است كه خداوند آن را بر بنده اش پوشانده، توبه را نصیب او نموده است، و در نتیجه آن بنده هم از گناهش هراسان است و هم امید به آمرزش پروردگارش دارد، ما نیز درباره ى چنین بنده اى، هم امیدواریم و هم ترسان. (بحارالانوار، ج6، ص29)

 

«خداوند تجارت را حلال كرده و ربا را حرام. هر كس پس از آن كه پند و اندرز كتاب خدا بدو رسید از این عمل (ربا خوردن) دست كشد، خدا از گذشته او در گذرد و عاقبت كار او با خداى مهربان باشد و كسانى كه از این كار دست نكشند آنان اهل جهنم‏اند و در آن جاوید معذب خواهند بود.

گناهان نابخشودنی

آیات قرآن مجید درباره عذاب ابدى به چندین گروه اشاره كرده است:

1- كفر: «آن كسانى كه كافر شدند و به عقیده كفر مردند البته بر آن گروه است لعنت خدا و ملائكه و تمام مردمان»[1].

2- ستمگرى: «آنان را كه كافر و ستمگر شدند هیچ‏گاه خدا نخواهد آمرزید و به راهى هدایت ننماید و گرچه راه جهنم كه تا ابد در آن خواهند زیست و این براى خدا آسان است»[2].

3- نفاق: «خدا مرد و زن از منافقان و كافران را وعده آتش دوزخ و خلود در آن داده. همان دوزخ كیفر آنها كافى است و خدا آنها را لعن كرده و به عذاب ابد مى‏افكند»[3].

4- تكبر: «پس از هر در به دوزخ داخل شوید كه در آنجا همیشه معذب خواهید بود و جایگاه متكبران كه دوزخ است بسیار بد منزلگاهى است»[4].

5- تكذیب آیات خدا: «و آنان كه آیات ما را تكذیب كردند، آنها اهل آتش دوزخ و در آن مخلدند و آن جا بسیار بد منزلگاهى است»[5].

6- قتل عمد: «هر كس مومنى را به عمد بكشد مجازات او آتش جهنم است كه در آن جاوید معذب خواهد بود. خدا بر او خشم و لعن كند و عذابى بسیار شدید مهیا سازد»[6].

7- تجاوز از حدود الهى: «هر كه نافرمانى از خدا و رسول كند و تجاوز از حدود الهى نماید او را به آتشى در افكند كه همیشه در آن معذب است و همواره در عذاب ذلت و خوارى خواهد بود»[7].

8- دشمنى با خدا و رسول: «آیا نمى‏دانند كه هر كس با خدا و رسولش به دشمنى برخیزد آتش دوزخ كیفر دائمى او است و این به حقیقت ذلّت و خوارى بزرگ است»[8].

9- احاطه بدكردارى: «آرى، هر كس اعمالى زشت اندوخت و كردار بد به او احاطه نمود، چنین كس اهل دوزخ است و در آن آتش به عذاب جاوید گرفتار خواهد بود»[9].

10- رباخوارى: «خداوند تجارت را حلال كرده و ربا را حرام. هر كس پس از آن كه پند و اندرز كتاب خدا بدو رسید از این عمل (ربا خوردن) دست كشد، خدا از گذشته او در گذرد و عاقبت كار او با خداى مهربان باشد و كسانى كه از این كار دست نكشند آنان اهل جهنم‏اند و در آن جاوید معذب خواهند بود»[10].

گرفتاری هایی که در این دنیا دامن گیر انسان می شوند یا مکافات عمل هستند و یا برای امتحان، برای تعدادی پایه ترقی و تکامل است و برای گروهی تخفیف کیفر اخروی، صورت اخیر لطفی است از طرف خداوند برای گناهکاران تا از مجازات اخروی آنها کاسته شود و ممکن است در این دنیا پاک گردند و به سرای باقی سفر کنند.

چون مراقب باشی و گیری رسن  // حـاجتـت نبـود قیـامـت آمـدن

هر که رمزی را بدانـد او صحیح  //  حاجتش نبود که گویندش صریح

ایـن بــلا از کــودنی آمــد تو را  //  کـه نکردی فهــم رمـز نکتــه را

پی نوشت ها:

[1]- بقره، آیه 161.

[2]- نساء، آیه 168.

[3]- توبه، آیه 68.

[4]- نحل، آیه 29 .

[5]- تغابن، آیه 10.

[6]- نساء، آیه 93.

[7]- نساء، آیه 14.

[8]- توبه، آیه 63.

[9]- بقره، آیه 81.

[10]- بقره، آیه 275.

منبع: تبیان

 

 چه زیباست این دعا

اللهم اغفرلی الذنوب التی تحبس الدعاء…

خدایا بیامرز برایم گناهانی را که جلو استجابت دعاها را میگیرند

 ‍آداب معاشرت ٧ نكته ي بسيار مهم

در حضور فقیر دم از مال و منالت نزن

در حضور بیمار سلامتیت را به رخش نکش

در حضور ناتوان قدرت نمایی نکن

در برابر غصه دار خوشحالی نکن

در برابر زندانی آزادی ات رو جلوه نمایی نکن

در حضور افراد بدون فرزند از فرزندت تعریف و نوازش نکن

در برابر یتیم از پدر و مادرت نگو

 ‍ نیمه شبی چند دوست به قایق‌سواری رفتند و مدت زیادی پارو زدند.

سپیده که زد گفتند چقدر رفته‌ایم؟ تمام شب را پارو زده‌ایم!

اما دیدند درست در همان‌جایی هستند که شب پیش بودند!

آنان تمام شب را پارو زده بودند، ولی یادشان رفته بود طناب قایق را از ساحل باز کنند!…

⛔️قایق تو به کجا بسته شده است؟

به افکارت؟

به ناامیدی هایت؟

به ترســها و نگرانیــهایت؟

به گذشته ات؟…

میگفت: شیطان اندازه یک حبّه قند است . . .

گاهی می افتد توی فنجان دل ما . . .

حل می شود آرام آرام . . .

بی آنکه اصلا ً ما بفهمیم . . .

روحمان سر می کشد آن را . . .

آن چای شیرین را . . .

شیطان زهرآگین دیرین را . . .

آن وقت او، خون می شود در خانه تن . . .

می چرخد و می گردد و می ماند آنجا او می شود مـن …

 

 اعوذبالله من نفسی

سلطان محمود از تلخک پرسید :

فکر میکنی جنگ و نزاع چگونه بین

مردم آغاز می شود .

تلخک گفت: ای پدر سوخته

سلطان گفت: توهین میکنی؟ سر از بدنت جدا خواهم کرد!

تلخک خندید و گفت :

جنگ اینگونه آغاز میشود!

کسی غلطی میکند و کسی به غلط جواب میدهد!…

????عبید زاکانی