چرا ابراهیم را خلیل الله میگویند
خلیل به معنای دوستی است، که خللی در محبت و دوستی او نباشد. طبرسی (ره) در تفسیر آیه و اتّخذ اللّه ابراهیم خلیلا در سوره نساء می گوید: اما این که ابراهیم دوست خدا بود، یعنی دوستدار دوستان خدا و دشمن دشمنان خدا بود. اما منظور از این که خدا خلیل و دوست ابراهیم بود، یعنی او را در برابر دشمنان و بد اندیشان یاری می کرد، چنان که از آتش نمرود نجاتش داد و آن را بر وی سرد کرد و در داستان ورود به مصر، او را از پادشاه مصر محافظت فرمود و امام و پیشوای مردم قرارش داد.1 مقام خُلّت و دوستی خداوند، مرتبت بلندی است، که خداوند به پیامبر عظیم الشان خود ابراهیم اعطا کرد. این مقام به گزاف و بی حساب به آن بزرگوار داده نشده است. براساس روایتی از امام صادق، ابراهیم میهمان دوست بود و هرگاه میهمان نداشت، برای پیدا کردن میهمان از خانه بیرون می رفت و درهای خانه اش را قفل می کرد و کلیدهای آن را همراه خود می برد. تا روزی درها را بست و بیرون رفت. چون بازگشت، درها را بازدید و مردی را در خانه خود مشاهده کرد، بدو گفت: ای بنده خدا! به اجازه چه کسی وارد این خانه شدی ؟ در پاسخ گفت: به اجازه پروردگارم و این جمله را سه بار تکرار کرد. ابراهیم دانست، که او جبرئیل است و خدای را سپاس گفت. سپس جبرئیل رو به ابراهیم گفت: پروردگار تو مرا نزد بنده ای از بندگانش که او را خلیل خویش گردانیده فرستاده است. ابراهیم پرسید: به من بگو چه کسی است، که تا زنده هستم خدمتش را انجام دهم (و خدمت گزار او گردم )؟ گفت: تو همان خلیل خدا هستی. پرسید: به چه علت؟ گفت: بدان سبب که تاکنون از احدی چیزی نخواسته ای و تاکنون چیزی از تو درخواست نشده است، که در جواب آن نه گفته باشی.2 در حدیث دیگری است، که شخصی از امام صادق(ع) پرسید، که به چه علّت خدا ابراهیم را خلیل خود گردانید؟ حضرت فرمود: برای سجده بسیاری که بر زمین می کرد. جابر انصاری گوید: از رسول خدا شنیدم، که فرمود: خداوند ابراهیم را دوست خود نکرد، جز بدان خاطر که ابراهیم، بینوایان و مردم دیگر را خوراک می داد و در وقتی که مردم در خواب بودند، برای خدا نماز می گزارد.3 برحسب برخی روایات، حضرت پس از طیّ مقامات عبودیت، نبوت و رسالت به مقام خلیل اللهی رسید.4 1. سید هاشم رسولی محلاتی، تاریخ انبیا، تهران، علمیه اسلامیه، 1363، ج 1، ص 14. 2. همان، ص 15 ؛ مجلسی، بحار الأنوار، تهران، اسلامیه، چ دوم، 1363ش، ج 12، ص 13. (نرم افزار سیره معصومان) 3. تاریخ انبیاء، پیشین، ج1، ص14. 4. بحارالانوار، پیشین، ج 12، ص 12.
